SP, AFA, GL en 'tentturken'; de ondergang van Chris van Heumen

Op zaterdag 9 december werd de 22-jarige in Antwerpen wonende Turk Cafer Dereli op het Rotterdamse Schouwburgplein doodgestoken in een handgemeen met een stel landgenoten. Dit leidde de val in van het Rotterdamse SP-kopstuk Chris van Heumen. Hoe dat allemaal in elkaar zat en wat de Anti Faschistische Aktie, GroenLinks, de trotskisten van ‘Offensief’ en zelfs de VVD ermee te maken hebben leest u in het volgende artikel.

Wie is Chris van Heumen?

Chris van Heumen wordt op 13 maart 1969 geboren in een gemengd Surinaams-Nederlands gezin in Den Bosch. Naar eigen zeggen is hij een volle neef van de door een joodse skinhead vermoordde symboolneger Kerwin Duinmeyer. Dit verhaal gebruikt hij overal waar hij zich strijdvaardig aanmeldt als anti-fascistisch aktievoerder.
Hij raakt begin jaren ’90 in rood politiek vaarwater en weet zich als ‘Ali Alibi’ snel op te werken binnen de dolende afdeling Rotterdam van de Socialistische Partij. In 1994 is hij lijsttrekker voor de Socialistische Partij in Rotterdam en wordt hij fraktievoorzitter . Bij de kamerverkiezingen van mei 1998 staat hij op de 7e plaats, het blijkt bijna een kamerzetel op te leveren voor ambitieuse Chris. Het feit dat hij in ’98 niet gekozen wordt en de voortdurende problemen binnen de hopeloos verdeelde kring werpen haar slagschaduwen vooruit op de politieke loopbaan van Van Heumen. Keer op keer moet er vanuit de partijcentrale worden ingegrepen door het ijzeren duo Tiny Kox (secretaris, GR-lid Tilburg) en Jan Marijnissen (partijvoorzitter, fractievoorzitter TK, alleenheerser) om de gelederen te sluiten in de arbeidersstad bij uitstek.

Tentturken en AFA

In november 2000 beginnen honderden extreem-linkse terroristen vooral van DHKC in Turkse gevangenissen aan een hongerstaking tegen de bouw van nieuwe cellenblokken waarmee het onmenselijke Turkse regime probeert een eind te maken aan (politieke) bendevorming en maffiaafrekeningen . Uit solidariteit beginnen Turken in heel Europa ook hongerstakingen. In Rotterdam begint de solidariteitsaktie met het plaatsen van een speciale tent op het Schouwburgplein op 29 november. De hongerstakers blijken voornamelijk uit België te komen waar de DHKC (officieel DHKP-C), wat staat voor Revolutionair Volksbevrijdingsfront,over een fanatiekere achterban beschikt dan in Nederland. Via hun kontakten bij gelijkgestemde leninistisch-marxistische groepen en partijen in Rotterdam als Groep Marxisten-Leninisten/Rode Morgen (Paul Rosenmöllers oude Maoïstische kameraden), Offensief, de Socialistische Partij en GroenLinks zorgen ze voor een waar publiciteitsoffensief in de media in Rijnmond en ver daarbuiten.

Via laatste twee genoemde partijen wordt ook de AFA bij de zaak betrokken Vooral AFA-kopstuk Boudewijn Kaptein alias Hugo is een drijvende kracht. Namens RADAR, Stichting Rotterdamse Anti Discriminatie Actie Raad, waar hij sinds een paar jaar officieel werkzaam is stuurt hij allerlei berichten over de tentturken de wereld in en is hij regelmatig voor overleg op het gemeentehuis van Rotterdam in de fraktiekamers van de SP en GroenLinks te vinden. GroenLinks verleende hem al midden jaren ’90 alle medewerking die hij nodig had vanuit hun fraktiekamer.
Voor de verkiezingen van 1994 maakt hij samen met Jolande van de Graaf een paginagroot artikel over Martijn Freling en de CP ’86 in het Rotterdams Dagblad, hierbij laat hij weten namens het FOK (Fascisme Onderzoeks Kollektief) te spreken. ‘Hugo’ was toen de grote man achter de schermen bij de militante akties van de AFA en haar dekmantels SAFO (Stedelijk Anti-Fascisme Overleg) en AFP (Anti-Fascisme Platform Rotterdam) o.a. tegen de CP ’86 en CD. Hij organiseerde o.a. een tegenaktie tegen een illegale betoging van de CP ’86 waarbij aan linkse kant een doorgeladen pistool werd gevonden. Nadat hij eind ’95 in aanvaring kwam met de AFA-leiding in Amsterdam/Utrecht wegens ‘verregaande’ samenwerking met de politie (lees Philip den Haan van de CID Rotterdam) besloot hij maar officieel te gaan werken en werd er bij RADAR een baantje voor hem gekreëerd. In ’96 werkte hij intensief samen met de BVD toen men informatie uitwisselde over de aftakelende afdeling Rotterdam van de CP ’86 die aan de wieg zou staan van het partijverbod en de ontmanteling van de Centrumpartij ’86 in 1998.

Het einde van een illusie

Alhoewel de hongerstaking van Turken de eerste dagen op aardig wat gunstige publiciteit kan rekenen verandert de zaak radikaal wanneer na 10 dagen een vechtpartij ontstaat tussen de extreem-linkse ‘kampeerders’ van de DHKC en een groep nationalistische Turken (waaronder Grijze Wolven). Het ontaard in een steekpartij waarbij een kaderlid van de stalinistische DHKC, Cafer Dereli, wordt doodgestoken. Binnen een paar uur is Chris van Heumen van de partij om namens de hongerstakers de pers te woord te staan, omringd door zijn aktie-kameraden van de Rode Morgen en Offensief. Buiten Chris is er nog iemand die zich exklusief met de zaak bemoeit, Crista Vonkeman, deelraadswethouder in Rotterdam-Noord en lid van het GroenLinks-partijbestuur (afdeling Buitenland). Zij vertaald namens de tentturken naar de pers en is ijverig kontaktpersoon tussen extreem-linkse Turken en extreem-linkse Nederlanders. Terwijl er vanuit de partijtop van GroenLinks nauwelijks aandacht aan de zaak wordt besteed laat de SP zich van haar radikale kant zien. Tweede man in de Tweede Kamerfraktie, Remi Poppe, opent de tent op 29 november en in haar orgaan De Tribune wordt ruim aandacht aan de zaak besteed, bovendien roept de SP openlijk haar leden op om te demonstreren tegen het geweld van de ‘Grijze Wolven’ en de dood van Cafer. Tijdens de demonstratieve tocht op zondag 17 december komen zo’n 400 Turken en een honderdtal Nederlanders af en niet de 2000 waar extreem-links over rept.. Het hele skala is aanwezig; GroenFront Rotterdam alias AFA, DHKC, PKK, Rode Morgen, Offensief en natuurlijk GroenLinks (Tweede Kamerlid Farah Karimi, vroeger in het Iraanse verzet, voert het woord) en de SP (ook Europarlementariër Erik Meijer spreekt de ‘massa’ toe). Chris van Heumen schittert als aktieleider, maar de zaak wordt door de pogingen tot ordeverstoring en uitlokking van de politie door enkele AFA-aktivisten en zo’n 60 DHKC-fanatici geen goed gedaan. Jan Zonderland van de Werkgroep Vluchtelingen Vrij moet met een megafoon de orde bewaren, Chris treed wijselijk niet op om ‘zijn’ achterban niet tegen de haren in te strijken.
Door de slechte organisatie, geen geluid bij toespraken, te laat begonnen, onduidelijkheid over de route en het koude weer zijn nog maar zo’n 150 mensen over wanneer het einde van de toespraken is bereikt. De manifestatie is een flop en leidt een aantal nieuwe ontwikkelingen in.
In de weken na de demonstratie gaat de hongerstakingsaktie uit als een nachtkaars, mede doordat de SP haar handen van de aktie afhaalt vanwege het extreme karakter van sommige deelnemers en het feit dat Chris van Heumen weer eens onvindbaar is.

Chris is de weg kwijt

Na het debacle van de ‘tentturken’ is men Chris een aantal dagen kwijt, sterker nog, Chris is zelf volledig de weg kwijt. Hij verschijnt na anderhalve week met het spannende verhaal dat hij in Polen ontvoerd is, geestelijk mishandeld en impliceerd dat er een politiek komplot tegen hem wordt beraamd.
Tijdens zijn afwezigheid blijkt Chris bovendien afgezet te zijn als fractie-voorzitter en afdelingsleider en vervangen door Theo Cornelissen, een lid van de Brabo-maffia van de SP en bekend staand om zijn gematigde taal. Het is een onverwachte stap van de SP, tijdens de nieuwjaarsborrel van de Rotterdamse afdeling mag Van Heumen nog zijn lijsttrekkersschap bij de verkiezingen van 2002 aankondigen onder toezind oog van een aantal partijtoppers, twee weken later is hij als oud vuil aan de kant gezet.
Na enkele dagen komt ook de ware toedracht van het zogenaamde ontvoeringsverhaal van Chris beetje bij beetje boven tafel. Chris blijkt een GroenLinks-aktiviste uit Arnhem zwanger te hebben gemaakt, maar is daardoor in konflikt gekomen met een ex-vriendin en loopt bij het RIAGG i.p.v. Bureau Slachtofferhulp zoals hij zelf verklaard om over zijn ontvoering naar Polen heen te komen.
Terwijl Cornelissen braaf zijn best doet coalitie’fähig’ te worden doet Van Heumen zijn uiterste best de radikale ‘socialisten’ in Rotterdam achter zich te krijgen en via de pers zijn gram te halen op de partijtop en indirekt op Cornelissen. Waar Chris moet toezien hoe hij door alle radikalen wordt geadviseerd binnen de SP de onvrede te bundelen en dus binnen het partijapparaat te blijven werken, daar doet Cornelissen goede zaken. De PvdA laat weten dat de ‘vernieuwde’ SP ‘rijp voor een coalitie’ te vinden en de VVD is gek genoeg ook redelijk positief. Alhoewel, gek genoeg, is er soms meer aan de hand tussen de ‘socialisten’ en ‘liberalen’ in de Maasstad?

SP en VVD op één kussen.

Het is al enkele maanden een publiek geheim dat weduwnaar en vader van twee dochters Cornelissen een relatie heeft met het VVD-raadslid Sandra Korthals-Stemerding. Korthals, inderdaad, de vrouw van VVD-minister van Justitie Benk Korthals. Tijdens het onderzoek naar de ‘bonnetjesaffaire’ van Bram Peper (ook al een rood-liberale slaapkamerverhouding) sloeg de vlam tussen Theo en Sandra over, en het werd voor de mensen die dagelijks in het Rotterdamse gemeentehuis komen niet echt verborgen gehouden. Benk Korthals en zijn vrouw Sandra leefden de laatste jaren alleen voor de buitenwereld nog samen.
Cornelissen, geboren in Tilburg, werd in de jaren ’80 de man die de afdeling Rotterdam moest terugbrengen in het revolutionair socialisme. De SP was duidelijk op zijn retour in de stad waar haar partijkantoor en drukkerij is gevestigd en werd door allerlei maoïstische, trotskistische en leninistisch-marxistische groepjes bekonkurreerd. Electoraal gingen de voorlopers van GroenLinks en later GL er met de buit vandoor. Meeliftend op het charisma van Jan Marijnissen en de akties van Chris van Heumen wist de partij pas in 1994 weer een rol van enige betekenis te spelen in de havenstad. Tussen Cornelissen (de apparatsik) en Van Heumen (de straataktivist) boterde het al jaren niet meer.
Om aanzien te krijgen bij de ‘achterban van Chris’ bemoeit Cornelissen zich opvallend met een aantal akties van een groep hobby-boeren die aangevuld door GroenFront!/ALF/AFA op de Coolsingel eind maart/begin april. Bij afwezigheid van Van Heumen (alweer!) zweept SP-raadslid Mathijs Spaans de meute op in een ongewoon felle toespraak. Spaas is trouwens het enige SP-raadslid dat van het kwartet gekozenen in maart 1998 nog in de raad zit. De grote man Cornelissen kwam pas in september ’98 als plaatsvervanger van ‘de man van het volk’ Patrick Keizer in de raad. Keizer nam evenals Sandra Oosterman het besluit de raad te verlaten vanwege het verwaterde beleid van de landelijke en later ook Rotterdamse SP.
Eind april laat Van Heumen weten uit de SP te zijn gestapt, maar wel op persoonlijke titel in de raad te blijven zitten

Exit Chris?

Op 27 april doet Van Heumen een aantal konfronterende uitspraken over zijn wegzuivering door de Brabantse partijdiktatoren Tiny Kox en Jan Marijnissen, de ontluisterende situatie binnen de afdelingstop en het feit dat hij ondanks afspraken over het afstaanvan zijn zetel bij vertrek op eigen titel blijft zitten.
Ook de trotslisten van Offensief, die openlijk een kampanje voor teruggang naar het ware socialisme binnen de SP voeren doen hun duit in het zakje door een officiële persbericht te versturen waarin zij het uitstappen van Van Heumen zeggen te betreuren, maar ontkennen op enigerlei wijze te maken te hebben met het besluit van Chris, nog bezig te zijn een nieuwe partij op te richten, iets waar Van Heumen in de lokale media over gespekuleerd heeft. In het Rotterdams Dagblad van dezelfde 27e april heeft Van Heumen harde kritiek. Van Heumen vindt dat de SP ,,een rechtse, truttige, burgerlijke partij’’
geworden is. De partij heeft een groot tekort aan kader en verliezen de buitenparlementaire acties steeds meer aan inhoud en kracht. ,,Het blijkt moeilijk mensen te motiveren, terwijl er wel meer leden zijn gekomen. Dat komt doordat de partijleiding zich vooral op kwantitatieve vooruitgang richt en niet kwalitatieve zaken,’’ aldus Van Heumen. ,,Er wordt te weinig gedaan aan de traning van nieuw kader. Ik voorspel dat de SP volgend jaar in sommige deelgemeenten niet zal meedoen. Ook niet in deelgemeenten waar de partij nu nog wel deelraadszetels heeft.’’
Alhoewel Van Heumen laat doorschemeren met een aantal mensen van Solidair (een extreem-links vakbondsblad met een grote konsentratie SAP-leden), Offensief en ontevreden SP’ers waaronder personeelsleden van het partijkantoor aan de Vijverhofstraat bezig te zijn met een nieuwe aprtij waarin het ware socialisme zal terugkeren in de arbeidersstad bij uitstek. Tot op heden wordt daar echter weinig meer van vernomen. Is dit het einde van Chris van Heumen en de radikalen in Rotterdam. Is de coup van de ‘burgerlijken’ geslaagd?

Initiatiefgroep Nooit 1984 (IN ’84)
Met dank aan Anti-Antifa Rotterdam